EMF Dordt
Werklui van Willem Smit & Co's Electromotorenfabriek in Dordrecht (1916)
Smit Transformatoren
Vervoer transformator door fa. Frederiks d.m.v. paardentractie (1913-1915)
Systeem Coq Utrecht
Lossen van een 10 kV (1922)
Heemaf
Een Heemaf vrachtauto met daarop een Heemaf motor staat voor de nieuwe Heemaf fabriek (1900)
Heemaf
Elektrische centrale Helpman Groningen 1914
Rento Hofstede Crull
De oprichter van de Heemaf bij een machine van de General Electric Company tijdens de Wereldtentoonstelling in Chicago (1893).
Hazemeyer
Floris Hazemeyer, oprichter van Hazemeyer bij de fabriek aan de Tuindorpstraat in Hengelo (1914)
TCS/Heemaf
Twentsch Centraal Station voor Stroomlevering / Heemaf (1916)
Heemaf
Grote machine hal 1919
Heemaf
Wikkelarij 1922
Hazemeyer
Reyrolle hal (1922)
Heemaf (Hofstede Crull & Willink)
2 transformatorzuilen op wagon van Staatsspoorwegen (1-9-1913)
Heemaf
Poseren tijdens eerste proefrit van locomotieven voor Java. In midden met vlinderdasje HEEMAF directeur Keus (1928)
Electromotorenfabriek (EMF) Dordt
Wikkelarij Ruckphen (1948)
Smit Slikkerveer
Draaistroomgenerator 16-11-1912
Systeem Coq Utrecht
Hidde Nijland, oprichter Coq Utrecht met de fabriek (1920)

Laatste updates

Biografie Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull (1863-1938)

Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull, elektriciteitspionier, sportman en fabrikant

PortretHofstedeCrull-1917
Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull rond 1917. Bron: HHG

Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull (26-11-1863, Meppel - 08-09-1938 Doetinchem). Vader: Wolter Hendrik Crull (1828-1864). Moeder: Catharina Annette Kuiper (1831-1909). Echtgenote 1 Aleida Johanna Hendrika Dikkers (1865-1928). Echtgenote 2: Elisabeth Kühm. Kinderen: 4 dochters: Johanna (1895-1945), Catharina Annetta Jacoba (1897-1989), Woltera Hendrika (1900-1966 )  Aleida Johanna Hendrika (1902-1971)

Inleiding
Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull werd geboren in 1863. Na de lagere school in de stad Groningen en een weinig succesvol verlopen HBS tijd in diezelfde stad, werkte hij enkele jaren in een fabriek in Borne. Hij pakte daarna de studie weer op. Ditmaal aan de technische hogeschool in Hannover, waar hij elektrotechniek studeerde.

In 1891 ontwikkelde hij veel activiteit voor het Amerikaanse bedrijf Thomson Houston' op de grote elektriciteitstentoonstelling in Frankfürt am Main. Direct na die tentoonstelling volgde een periode van drie jaren praktisch werken in de fabrieken van Thomson Houston en General Electric in de Verenigde Staten. Hij bezocht daar ook de Wereldtentoonstelling in Chicago van 1893. 

Op 1 april 1894 begon hij in Borne een technisch bureau, dat zich aanvankelijk vooral toelegde op installatiewerk, op de handel in elektrotechnische materialen en op het stichten van openbare elektriciteitsbedrijven. In 1897 volgde zijn associatie met de werktuigbouwkundige ingenieur Willem Willink en stichtten zij samen de firma 'Hofstede Crull en Willink'.

Lees meer

Ton Bach - Machinist bij suikerfabriek WONJI in Ethiopië

Otto Bleker stuurde mij in juli 2018 twee fotoalbums van Ton Bach die korte tijd werkte als machinist bij de suikerfabriek Wonji in Ethiopië. Net na WO II gingen bedrijven als Stork, Werkspoor en Heemaf verder waar ze al vanaf 1900 mee begonnen waren; Het bouwen en inrichten van fabrieken over de hele wereld, zoals suikerfabriek WONJI in Ethiopië. Rondom de fabrieken ontstonden dorpjes waar de ingenieurs, monteurs, machinisten, technici en andere werklui zich tijdelijk vestigden totdat het project klaar was en dan vertrok men weer (vaak naar een ander land) voor de volgende klus, zoals ook Ton Bach. Na zijn schooltijd (1944) gaat Ton Bach werken bij NV Stoomvaartmaatschappij Nederland en werkt daar tot 1951 als machinist op het schip. Daarna gaat hij enkele jaren werken als machinist bij suikerfabriek Wonji in Ethiopië. De fotoalbums die hij ons naliet zijn uniek en geven een mooi beeld hoe het er tussen 1951 en 1955 aan toe ging. De hele Nederlandse industrie was bij dit project betrokken. Ton Bach heeft de meeste foto's voorzien van een korte beschrijving. Klik op de foto's om te vergroten.

Ton Bach (links) tijdens de installatie van een machine in suikerfabriek Wonji (1951). 

600 KW Stork tegendrukturbine met Heemaf generator geleverd aan suikerfabriek WONJI in opdracht van de H.V.A. in de proefstand van de Stork fabriek (1953). Bron: Geheugenvannederland.nl (Stork archief). 

Luchtfoto suikerfabriek WONJI in Ethiopië uit het album van Ton Bach.

Lees meer

Piet Kromwijk - monteur van Werkspoor RMO voor SF Metahara in Ethiopië (1968/1969)

Suikerfabriek Metahara was de derde suikerfabriek in Ethiopië die in opdracht van de H.V.A. Ethiopia (Handels Vereniging Amsterdam Ethiopia) werd opgericht na de tweede Wereldoorlog. De Handels Vereniging Amsterdam (HVA) was ooit een van de grootste koloniale ondernemingen ter wereld met in 1928 in totaal 36 bedrijven in Nederlands-Indië en 170.000 arbeiders in dienst. De economische crisis van de jaren dertig overleefde het bedrijf nog, de Japanse bezetting van Nederlands-Indië betekende het einde voor de onderneming in Indonesië. Nadat Soekarno de suikerfabrieken nationaliseerde zocht de HVA mogelijkheden in andere landen. In 1951 ging de H.V.A. aan de slag in Ethiopië met het cultiveren van een moerasgebied langs de Awash-river om zo het verbouwen van suikerbieten mogelijk te maken. In 1954 werd de eerste fabriek in Wonji geopend, In 1962 in het nabijgelegen Sjoa een tweede en in 1969 opende de derde fabriek in Metahara. Stork, Heemaf en Werkspoor waren de grote Nederlandse bedrijven uit die tijd die in opdracht van de HVA deze projecten mochten uitvoeren.

In 2018 bestond Stork 150 jaar en er waren diverse tentoonstellingen, lezingen en presentaties in Hengelo over o.a. de suikerfabrieken in Ethiopië. Eind 2018 stuurde Bets Kromwijk een aantal foto's en bouwtekeningen van suikerfabriek Metahara in Ethiopië. Haar man werkte vroeger enige tijd als monteur van Werkspoor RMO tijdens de bouw en inrichting van SF Metahara in Ethiopië. De foto's geven een mooi beeld van de bouw van de suikerfabriek in 1968/1969, maar ook het sociale leven in en rondom de fabriek. De foto's zijn deels ook gebruikt in lezingen die werden gegeven in Museum Hengelo. 

Links zien we Piet Kromwijk, rechts een collega.

Piet Kromwijk was 42 jaar in dienst als monteur bij Werkspoor RMO en werd regelmatig uitgezonden voor projecten in Nederland, maar ook naar Saoedi-Arabië en Ethiopië. Van september 1968 tot maart 1969 werkte hij als monteur bij suikerfabriek Metahara in Ethiopië. Collega's die daar werkten waren o.a. Willem van Essen, ? Pols en Ab Smink. 

Lees meer

Hendrik Buursink - 50 jaar Heemaf / Holec Projects

Wynand Buursink stuurde mij een aantal foto's van zijn vader die in totaal 50 jaar bij de Heemaf in Hengelo heeft gewerkt. Hij werkte van 1942 tot 1992 bij de Heemaf (later Holec Projects).

Hieronder in het kort zijn loopbaan bij de Heemaf en bij Holec.

Hendrik Buursink werd geboren in 1928.  Na 7 jaren lagere school (Leusveen school) begint hij op zijn 14e (14-9-1942) als loopjongen bij de Heemaf bij het Centrale Postbureau. Hij werkt daar 1 jaar. Daarna gaat hij naar de afdeling lichtdruk en vanaf 1952 werkt hij bij de afdeling prijscalculatie.

Henk Buursink

Hendrik Buursink als jongste medewerker bij de Heemaf (1942). Bron: Wynand Buursink.

Hendrik volgt verschillende interne cursussen in de avonduren.

  • 1942-1943 de Ambachtsschool
  • 1943-1948 de Handelsavondschool
  • 1943-1954 cursus Werktuigbouwkunde


1946 - De Heemaf ontvangt schoenzolen voor zijn medewerkers n het kader van een actie van directeur Keus die via bevriende relaties van General Electric uit de Verenigde Staten in het bezit kwam van schoenzolen voor zijn personeel. Na de oorlog was er gebrek aan alles, dus zelfs schoenzolen waren zeer welkom. De jongeman zittend aan de tafel is Hendrik Buursink. Bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle. Meer info over deze foto.

In 1949 tot 1950 dient Hendrik Buursink als militair in Nederlands Indië en daarna komt hij weer terug bij zijn geliefde Heemaf en weer bij zijn oude afdeling (prijscalculatie). Tussen 1962 en 1967 is hij daar chef geworden. In 1972 zien we hem op de afdeling ADO, en vanaf 1978 op de afdeling OBI. In de jaren zestig van de vorige eeuw gaat de Heemaf op in de veel grotere HOLEC groep en uiteindelijk valt de Heemaf uit elkaar. De activiteiten worden dan elders in de HOLEC groep onder gebracht.

Lees meer

Suikerfabrieken in Ethiopië - samenwerking Stork en Heemaf (1954 -1969)

Het Amsterdamse bedrijf HVA (Handels Vereniging Amsterdam) was voor de Tweede Wereldoorlog een van de grootste agrarische bedrijven ter wereld. Ze beheerden in Ned. Indië plantages met fabrieken en hadden meer dan 150.000 personeelsleden in dienst. Echter in 1957 werden alle zaken door Soekarno zonder een reële vergoeding genationaliseerd. De HVA zocht andere mogelijkheden en vond die in Ethiopië. Daar werden drie grote suikerfabrieken gerealiseerd. Belangrijk was hierbij de goede relatie tussen ons koningshuis en keizer Haile Selassie, nazaat? van koning Salomon, bekend uit de bijbel. En de geschiedenis herhaalde zich.

Dat waren Wonji 1954, Sjoa (Shoa) 1962 en Metahara 1969. De HVA werd hiermee de grootste investeerder in Ethiopië. Voor de bouw moest alles worden ingevoerd, moerassen werden drooggelegd, ziektes bestreden, wegen en woningen gebouwd. In 1974 werd er 130.000 ton suiker geproduceerd en waren 30.000 gezinnen van de fabrieken afhankelijk. Wonji ligt 80 km ten zuidoosten van de hoofdstad Addis Abeba, Sjoa 110 km ten zuidoosten en Metahara ligt 130 ten oosten ervan.

Schakelbord Heemaf (Wonji).

In de Tubantia van 1-12-2017 j.l. stond een leuk artikel dat mooi aansluit bij het artikel over de suikerfabrieken in Ethiopië. Willy Ahlers stuurde mij dit artikel.

In 1951 kreeg de HVA toestemming van de Ethiopische regering om op de Wonji vlakte een suikerfabriek te bouwen. Belangrijk was de Awashrivier die er langs stroomde. Veel problemen moesten worden overwonnen.

Lees meer

Heemaf en de ontwikkeling van de telefonie in Nederland (1931-1977)

Heemaf begon rond 1931 in Nederland met de productie van telefoontoestellen en het zelf maken van onderdelen werd zeer ver doorgevoerd. Slechts 1 centraal asje van de kiesschijf werd in Zwitserland ingekocht en de rest werd bij de Heemaf gemaakt en in elkaar gezet. De telefoontoestellen waren gemaakt van bakeliet en onverslijtbaar.  

Alexander Graham Bell praat door zijn eerste prototype telefoon 1876

De ontwikkeling van de telefoon begon al veel eerder. Alhoewel anderen het idee van de telefoon ontwikkelden was het Alexander Graham Bell die op 14 februari 1876 patent vroeg op zijn uitvinding "verbetering van de telegrafie". Hij kreeg zijn patent op de telefoon op 7 maart 1876. Hij kreeg wel meer dan 500 processen aan zijn broek toen de belangrijkheid van de telefoon zichtbaar werd. Hij won ze allemaal. Het ontwikkelde apparaat werkte eerst niet goed. Pas op 10 maart 1876 lukte het hem zijn assistent Watson telefonisch op te roepen. "The Bell Telegraph Company" werd opgericht. Het zou een van de grootste telefoniebedrijven van de wereld worden.  

Thomas Alva Edison

Edison
Thomas Alva Edison verbeterde de telefoon door toepassing van een koolmicrofoon. De eerste telefoons werkten zonder centrale; er was allen één verbinding tussen twee telefoons.

Lees meer

Eenfase elektromotor van de VIJF uit Doetinchem (1925 - 2018)

Jan Keuper stuurde mij een e-mail over de bijzondere elektromotor van de VIJF uit Doetinchem die hij nog in zijn bezit had. Hij heeft deze motor in de jaren zestig van de vorige eeuw gekocht voor een houtdraaibank die hij gebruikte en de motor werkt nog steeds. De oerdegelijke motor is gemaakt tussen 1925 en 1930 en dit is het eerste exemplaar dat ik ben tegen gekomen afkomstig van elektromotoren fabriek de VIJF uit Doetinchem, opgericht door Hofstede Crull in 1920. De fabriek heeft slechts 14 jaar bestaan en werd in zijn korte bestaan geteisterd door overstromingen en diverse branden, wat uiteindelijk tot het faillissement leidde in 1934. De motor is geschonken aan het Holec Historisch Genootschap en is binnenkort te zien bij Techniek Museum het Heim in Hengelo.

 

Lees meer

De transformatorzuil (peperbus) van de Heemaf

Een transformatorzuil (ook wel trafozuil of peperbus) is feitelijk een transformatorhuisje in de vorm van een reclamezuil. Deze transformatorzuilen verschenen aan het begin van de twintigste eeuw bij de aanleg van elektriciteitsnetten in vele steden als Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Den Bosch en Delft.

Ernst Theodor Amandus Litfaß.De bedenker was een Duitser, Ernst Theodor Amandus Litfaß. In Duitsland (Berlijn) werden deze "Litfaßsäulen" al in 1854 gebruikt als aanplakzuil voor het laatste nieuws en reclame, maar ook om wildgroei met aanplakbiljetten tegen te gaan. De zuilen kregen later een extra functie als telefoonkabelverdeler of transformatorhuisje. In het jaar 1884 plaatste het Duitse bedrijf  "der Berliner Elektrizitätswerke AG"  het allereerste transformatorhuisje in een zuil. De buitenkant van de transformatorzuil werd verhuurt door het elektriciteitsbedrijf als aanplak ruimte voor affiches waarmee extra inkomsten werden gegenereerd. 


Compleet gemonteerde transformatorzuil op betonnen sokkel met uitsparingen voor kabelinvoer en afgenomen omhulsel. (1-12-1914), bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle.

Lees meer

Op 27 december 1894 trouwde - elektriciteitspionier en oprichter van de Heemaf - Hofstede Crull met Aleida Dikkers. Ze was knap, intelligent en zeer beschaafd. Haar vader was oud kantonrechter Hendricus Dikkers. Aleida had acht jaar moeten wachten op deze dag. Tussen 1894 en 1898 woonde het gezin in Borne. Het echtpaar kreeg vier dochters tussen 1895 en 1902, voor Hofstede Crull ook vier teleurstellingen. Hij kreeg geen zoons die zijn pas verworven naam konden doorgeven.

Trouwfoto van het echtpaar Hofstede Crull- Dikkers, december 1894. Aleida overleed in 1928, zes jaar later hertrouwde Hofstede Crull met de Duitse Elisabeth Kühn. Aleida Johanna Hendrika Dikkers was de enige dochter van Hendricus Dikkers en van Johanna Dikkers uit Borne.

Zijn dochters
Johanna werd geboren op 27 augustus 1895, Cartharina op 1 mei 1897, Wolthera op 30 maart 1900 en Aleida op 1 mei 1902. Bij de geboorteaangifte van de laatste twee trad Floris Hazemeyer op als getuige. Catharina vertelde dat Hofstede Crull een strenge huisvader was en haar moeder kalm en rustig. Er waren drie kindermeisjes of gouvernantes. De opvoeding was volgens de gegoede kringen in Twente, veel aandacht voor omgangsvormen en een strenge selectie voor de te bezoeken scholen en vriendinnetjes. Geldzorgen waren er niet Aleida kon zeker bij de zeer gegoede inwoners van Twente gerekend worden en Hofstede Crull had al snel een fors inkomen. Hofstede Crull was veel op reis, maar hij maakte ook tijd vrij voor zijn gezin, autoritjes en vakanties. Het was zeker in die tijd niet mogelijk dat één van zijn dochters het werk van haar vader zou kunnen voortzetten.

De vier dochters, van links naar rechts: Johanna (1895), Catharina (1897), Wolthera (1900) en Aleida (1902). Johanna (‘Janny’) trouwde met de zakenman Oscar Garschagen, Catharina (‘Puppe’) trouwde eerst met ir. Charles Stork, scheidde van hem, ging kunstgeschiedenis studeren en trouwde met de Zwolse jurist Hendrik Bouman. Wolthera maakte naam als pottenbakster en trouwde met de psycholoog Werner Eduard Albert Hermanns uit Dortmund, die werkzaam was op de Quakerschool in Eerde. De jongste dochter Aleida (‘Tin’) was actief binnen de antroposofische beweging van Rudolf Steiner en bleef ongehuwd. 

4 dochters van Hofstede Crull rond 1905. Bron: Europeana.eu

Een van de dochters trouwde met Charles Stork en de eerste kleinzoon werd Hendrik Casper genoemd. Toch nog een HC in de familie! Hofstede Crull was geen echte huisvader waar je spelletjes meedeed. Toen één van de kleinkinderen Apa zei in plaats van Opa was Apa een goede naam en die bleef in gebruik. Na de lagere school en lessen van een gouvernante waren er de vervolgscholen in Hengelo en Enschede. Toen één van zijn dochters erg ziek werd reisde hij met haar naar de beroemde dokter Jung in Zurich. Na haar scheiding van Charles Stork trouwde Catharina met jurist Hendrik Jan Bouman en ging in Zwolle wonen.

De Villa naast de Heemaf fabriek aan de Bornsestraat 5 in Hengelo. Hofstede Crull en zijn familie woonde hier van 1898 tot 1912.

Brief gericht aan Catharina Bouwman-Hofstede Crull (1930).

Artistieke zussen
De zussen Woltera en Catharina Hofstede Crull hadden artistieke vaardigheden. Woltera ging hierin verder en werd een bekende kunstenares/ Zij richtte in 1928 pottenbakkerij de Ooyman op. Klik HIER voor haar biografie.(foto rechts: Wolthera Hofstede Crull aan de draaischijf (1950).

Onlangs kregen wij 2 pentekeningen opgestuurd met daarop de naam C. Hofstede Crull en dat blijkt de andere artistieke zus, Catharina Hofstede Crull te zijn die deze tekening gemaakt heeft. De man op de tekening is Jan Eefting. Het verhaal van de familie is, dat er wel eens een kunstenaar/kunstenares op de "Eeftinge Erve" logeerde en dat ze als dank daarvoor deze tekeningen hebben gekregen. "Eeftinge Erve" is een boerderijtje in het dorpje Gees. Jan Eefting woonde in 1935 in dit boerderijtje.

  

Tekening: Gienus Meijering, Historische Vereniging ”Klenckerheugte” te Oosterhesselen

Bron: HHG

Reacties mogelijk gemaakt door CComment

Historische nieuwsflits

Prins Hendrik op bezoek bij de Heemaf (1933)

Prins Hendrik was in 1933 blijkbaar even op bezoek bij de Heemaf. Het lijkt geen officieel bezoek. We proberen nog boven tafel te krijgen waarom hij bij de Heemaf was. Wat betreft de auto op de foto schrijft Rutger Booy van de historische autowebsite Conam het volgende: "Het is moeilijk te zien, maar volgens mij is dit een van de Cadillacs van het Koninklijk huis. Als het goed is zouden er op de koplampen koninklijke kroontjes moeten zitten. Ook is helaas het nummerbord niet te zien. Rond 1933 bezat het Koninklijk huis een aantal Cadillacs, waaronder een limousine uit 1927, een uit 1929, twee uit 1930 en twee limousines uit 1931. Ik denk dat de auto op de foto de limousine uit 1927 is".

{jcomments off}

19-04-1933, bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Koning Alfonso van Spanje bij de stand van de vertegenwoordiger van de Heemaf tijdens de Wereldtentoonstelling in Barcelona (1929)

Eind jaren 20 van de vorige eeuw had de Heemaf een vertegenwoordiger in Spanje "Electric Supplies Co". Dit was een van oorsprong Duits bedrijf die optrad als agent voor de Heemaf met de SKA motor als belangrijkste export product. In 1929 was de Wereldtentoonstelling in Barcelona en deze werd geopend door Koning Alfonso van Spanje. Bij Historisch Centrum Overijssel vond ik onderstaande unieke foto, waar Koning Alfonso van Spanje bij de stand van Electric Supplies Co is geweest en o.a. de SKA motoren heeft bekeken. Meer over Koning Alfonso vinden we op Wikepedia.

{jcomments off}

Bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle

Schrijf reactie (0 Reacties)

HHG Video Box

Cloud tag

Laatste nieuws

Laatste reacties

Uitgelicht

Statistieken

Aantal bekeken pagina's
3836947

Wie is online

We hebben 259 gasten en geen leden online

DMC Firewall is a Joomla Security extension!