TCS/Heemaf
Twentsch Centraal Station voor Stroomlevering / Heemaf (1916)
Hazemeyer
Reyrolle hal (1922)
Heemaf (Hofstede Crull & Willink)
2 transformatorzuilen op wagon van Staatsspoorwegen (1-9-1913)
EMF Dordt
Werklui van Willem Smit & Co's Electromotorenfabriek in Dordrecht (1916)
Systeem Coq Utrecht
Hidde Nijland, oprichter Coq Utrecht met de fabriek (1920)
Smit Slikkerveer
Draaistroomgenerator 16-11-1912
Heemaf
Elektrische centrale Helpman Groningen 1914
Heemaf
Grote machine hal 1919
Rento Hofstede Crull
De oprichter van de Heemaf bij een machine van de General Electric Company tijdens de Wereldtentoonstelling in Chicago (1893).
Smit Transformatoren
Vervoer transformator door fa. Frederiks d.m.v. paardentractie (1913-1915)
Heemaf
Wikkelarij 1922
Hazemeyer
Floris Hazemeyer, oprichter van Hazemeyer bij de fabriek aan de Tuindorpstraat in Hengelo (1914)
Electromotorenfabriek (EMF) Dordt
Wikkelarij Ruckphen (1948)
Heemaf
Poseren tijdens eerste proefrit van locomotieven voor Java. In midden met vlinderdasje HEEMAF directeur Keus (1928)
Systeem Coq Utrecht
Lossen van een 10 kV (1922)

Laatste updates

De transformatorzuil (peperbus) van de Heemaf

Een transformatorzuil (ook wel trafozuil of peperbus) is feitelijk een transformatorhuisje in de vorm van een reclamezuil. Deze transformatorzuilen verschenen aan het begin van de twintigste eeuw bij de aanleg van elektriciteitsnetten in vele steden als Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Den Bosch en Delft.

Ernst Theodor Amandus Litfaß.De bedenker was een Duitser, Ernst Theodor Amandus Litfaß. In Duitsland (Berlijn) werden deze "Litfaßsäulen" al in 1854 gebruikt als aanplakzuil voor het laatste nieuws en reclame, maar ook om wildgroei met aanplakbiljetten tegen te gaan. De zuilen kregen later een extra functie als telefoonkabelverdeler of transformatorhuisje. In het jaar 1884 plaatste het Duitse bedrijf  "der Berliner Elektrizitätswerke AG"  het allereerste transformatorhuisje in een zuil. De buitenkant van de transformatorzuil werd verhuurt door het elektriciteitsbedrijf als aanplak ruimte voor affiches waarmee extra inkomsten werden gegenereerd. 


Compleet gemonteerde transformatorzuil op betonnen sokkel met uitsparingen voor kabelinvoer en afgenomen omhulsel. (1-12-1914), bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle.

Lees meer

WO II Luchtalarm systemen gemaakt door de Heemaf /EMF Dordt

Nederland was neutraal in de Eerste Wereldoorlog en wilde dat ook zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Heel naïef dacht de regering dat Nederland niet bij de oorlog betrokken zou raken. Behalve in het leger had men ook weinig geïnvesteerd in beschermende maatregelen voor de burgers zoals luchtalarm, geleidelichten en schuilkelders. Ergens bij de IJssel zou ons leger tegenstand gaan bieden aan een eventuele Duitse inval zodat Hengelo direct in Duitse handen zou vallen. De Heemaf speelde daarop in en begon al ruim voor de oorlog met de bouw van (half) ondergrondse schuilplaatsen op het Heemaf complex voor het personeel maar ook voor de burgers van Hengelo. Ook hield men oefeningen met de EHBO ploeg en de bedrijfsbrandweer in samenspraak met de LBD. 

Oefening met gewonden op het terrein van de Heemaf door de EHBO ploeg (1940), Bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle.

Ook EMF Dordt had eigen schuilkelders gebouwd voor het personeel en de burgers. Hier zien we 3 dames van EMF Dordt bij de deur naar de schuilkelder vanwege een dreigend bombardement (1943). Bron: Archief Dordrecht.

Lees meer

Henk Elsenaar - bedrijfsfotograaf van de Heemaf (1949 - 1979)

HenkElsenaar1De Heemaf begon als één van de eerste bedrijven in Nederland professionele reclame te voeren. Velen van ons zullen het logo van HEEMAF nog steeds herkennen. Het was dan ook een van de grootste en belangrijkste elektro-technische ondernemingen van Nederland. Bij die reclame hoorde een marketing afdeling en die had de Heemaf al vanaf het prille begin van haar oprichting in 1908. Een fotograaf van die afdeling was Henk Elsenaar.  Mevrouw Suurmond-Elsenaar stuurde mij onlangs een bericht dat zij foto's van haar vader herkende op deze historische website. Henk Elsenaar werkte vanaf 1949 tot 1979 bij de Heemaf als een van de bedrijfsfotografen op de afdeling reclame. Vele foto's die we op onze website tegen komen zijn door hem of een collega bedrijfsfotograaf gemaakt. Hieronder haar verhaal.

Net op zolder een paar foto's gevonden van de tijd dat mijn vader, H.W. Elsenaar, hij de Heemaf werkte als fotograaf. Ik schreef eerder dat hij begon in 1959 maar dat moet zijn 1949. Wat ik weet van hem. Hij is in 2000 overleden, geboren 1 september 1918 in Rotterdam. Hij werd in 1949 aangenomen bij de Heemaf als fotograaf op de reclame afdeling. 

HenkElsenaar25jaarfotograafheemaf1973

Foto van Henk Elsenaar gemaakt door een collega fotograaf, tijdens zijn 25 jarig jubileum bij de Heemaf (1973).

Lees meer

Biografie Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull (1863-1938)

Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull, elektriciteitspionier, sportman en fabrikant

PortretHofstedeCrull-1917
Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull rond 1917. Bron: HHG

Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull (26-11-1863, Meppel - 08-09-1938 Doetinchem). Vader: Wolter Hendrik Crull (1828-1864). Moeder: Catharina Annette Kuiper (1831-1909). Echtgenote 1 Aleida Johanna Hendrika Dikkers (1865-1928). Echtgenote 2: Elisabeth Kühm. Kinderen: 4 dochters: Johanna (1895-1945), Catharina Annetta Jacoba (1897-1989), Woltera Hendrika (1900-1966 )  Aleida Johanna Hendrika (1902-1971)

Inleiding
Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull werd geboren in 1863. Na de lagere school in de stad Groningen en een weinig succesvol verlopen HBS tijd in diezelfde stad, werkte hij enkele jaren in een fabriek in Borne. Hij pakte daarna de studie weer op. Ditmaal aan de technische hogeschool in Hannover, waar hij elektrotechniek studeerde.

In 1891 ontwikkelde hij veel activiteit voor het Amerikaanse bedrijf Thomson Houston' op de grote elektriciteitstentoonstelling in Frankfürt am Main. Direct na die tentoonstelling volgde een periode van drie jaren praktisch werken in de fabrieken van Thomson Houston en General Electric in de Verenigde Staten. Hij bezocht daar ook de Wereldtentoonstelling in Chicago van 1893. 

Op 1 april 1894 begon hij in Borne een technisch bureau, dat zich aanvankelijk vooral toelegde op installatiewerk, op de handel in elektrotechnische materialen en op het stichten van openbare elektriciteitsbedrijven. In 1897 volgde zijn associatie met de werktuigbouwkundige ingenieur Willem Willink en stichtten zij samen de firma 'Hofstede Crull en Willink'.

Lees meer

Unieke foto's van zendstation Malabar - Cees van der Burg (1928-1943)

Fred van der Burg stuurde mij een korte e-mail en een aantal foto's met informatie over zijn vader (Cees van der Burg) die vroeger gewerkt heeft bij o.a. zendstation Malabar. Hij heeft meegewerkt aan de ontwikkeling van de lange golf zender van Ir. Dr. C.J. de Groot die tussen 1923 en 1925 de eerste radio telegrafie verbinding maakte van Indonesië met met Nederland. In die tijd een prestatie van wereldniveau. Hij was ook betrokken met de ontwikkeling van de korte golf telegrafie zender Rantja Ekek, die na 1925 furore maakte. 

kortegolf amateurzendinstallatie van medewerker C van der Burg PK1XYCees van der Burg werkte van 1928 tot 1934 op zendstation Malabar. Van 1934 tot 1936 in Batavia als hoofd insulaire verbindingen en van 1937 tot 1943 weer in Bandoeng gedeeltelijk bij het radiolaboratorium Rantja Ekek en gedeeltelijk bij andere radio zend en -ontvangst plekken op de Bandoengse hoogvlakte. Later werd hij de baas bij de PTT.  Samen met zijn broer Jan van der Burg was hij enthousiast radioamateur. Jan van der Burg heeft in het ondergrondse verzet gezeten is gepakt en onthoofd. (zie oorlogsgsravenstichting). Zelf moest hij na de capitulatie verder werken op het radiolaboratorium. In de tijd van zijn internering in Bandoeng heeft hij een radio-ontvanger gebouwd waardoor het kamphoofd op de hoogte bleef van de vorderingen van de geallieerden. Tijdens zijn verlof in 1936 bracht hij een bezoek aan Radio Kootwijk, waar in 1923 de signalen ontvangen werden van zendstation Malabar.

Dr. Ir. C.J. de GrootVoorgeschiedenis:

Lees meer

Project EMF Dordt - 4/8 beschrijvingen bij 779 foto's (1930-1950)

Eind 2016 kreeg ik via Henk Kolkman, vrijwilliger bij Historisch Centrum Overijssel te Zwolle een e-mail dat er nog ongeveer 2000 glas negatieven van EMF Dordt waren te vinden bij het HCO uit de jaren 1911 - 1950.  Aangezien dit niet het werkgebied was van HCO bood men ze aan bij beeldbank Dordrecht, maar die hadden in eerste instantie geen belangstelling. Hij stuurde ook een legenda mee van de fotograaf, maar die was gedeeltelijk compleet. Ik mis de nummers 1 tm 756. Vanaf nummer 757 tm 1536 is elke foto kort beschreven en van datum voorzien. Jammer genoeg is dus van foto nummer 1 tm 756 geen beschrijving want deze dateren uit het prille begin van de elektromotorenfabriek.  Misschien heeft iemand de legenda van de fotonummers 1 tm 756 dan hoor ik dit graag.

Tot mijn verrassing vond ik op beeldbank Dordrecht een groot deel van de 2000 glas negatieven digitaal. Dit was verdeeld in een bruin en een geel fotoalbum en m.b.v. de foto beschrijvingen kunnen we in detail aangeven wat de foto voorstelt en uit welk jaar deze komt. Een deel van de foto's uit het prille begin (fotonummer 1 tm 756) heb ik al verwerkt in de historie van EMF Dordt en ga ik de komende tijd aanvullen. De legenda die ik compleet probeer te krijgen begint bij 1 januari 1930 en betreft foto nummer 757 tm 1156. In totaal bevat dit bruine fotoboek 1210 foto's. Daarnaast is er ook nog een geel fotoboek van latere datum en die nummering loopt tot 1956. Beide fotoalbums hebben dus betrekking op de 2000 glas negatieven die bij het HCO liggen.  Deel 2 zal ik t.z.t. op de website plaatsen en daarmee maak ik de historie van EMF Dordt compleet.

Ik ga hier de fotobeschrijvingen plaatsen en daaronder de bijbehorende foto's uit het digitale archief van Dordrecht. Dordrecht kan dit ook gebruiken om zijn foto's te beschrijven. Vanwege tijdgebrek heeft het enige tijd geduurd, maar ik had de foto's al genummerd. 

Lees meer

De oorlogsdagen - Het dagelijks leven in Hengelo - dagboek van Jan Nijland (Heemaf)

Arjan Averink stuurde mij een reactie over een boek dat hij had gemaakt aan de hand van een handgeschreven dagboek van zijn opa Jan Nijland. Het interessante van dit boek is dat het zich deels afspeelt bij de Heemaf waar zijn opa als wikkelaar werkte. Jan Nijland beschrijft het dagelijkse leven tijdens de oorlogsdagen (periode 13 maart 1944 – 31 december 1944) en het is aangevuld met informatie van onze website.  Het boek is in beperkte oplage uitgegeven voor familieleden, vrienden en bekenden maar Arjan wilde graag dat de digitale versie op onze website zou komen. Er is vrij weinig bekend over de oorlogstijd bij de Heemaf en dat alleen al was een aanleiding om dit zeer interessante boek direct op onze website te plaatsen.

Klik op de foto hieronder of op DEZE LINK om dit boekwerk in te zien (74 pagina's).

{jcomments off}


 

Lees meer

Bijeenkomst Heemaf stofzuiger verkopers (B.G. Miermans 1-2-1939)

Bertus MiermansOnderstaande groepsfoto van een bijeenkomst bij de Heemaf werd gestuurd door Lidy Miermans. Haar opa B.G. Miermans staat op deze foto (achteraan links, onder de pijl). In de periode dat deze foto werd gemaakt had haar opa een winkel op de Middenweg 15, Amsterdam. Hij verkocht daar in ieder geval ook stofzuigers van het merk Ruton. Deze verkocht hij aan particulieren die deze konden aanschaffen voor 60 cent per week op afbetaling (zie foto onderaan). Zo was het voor meer mensen mogelijk een stofzuiger aan te schaffen. Hij bouwde in eerste instantie ook zelf radio's totdat Philips deze goedkoper kon produceren en het dus niet meer rendabel was.

{jcomments off}

Op 1 februari 1939 vond er een bespreking plaats bij de Heemaf voor verkopers van Heemaf stofzuigers in Nederland. Bertus Miermans was ook aanwezig omdat hij ook Heemaf stofzuigers verkocht in zijn elektra winkel in Amsterdam. De Heemaf stofzuiger werd gedemonstreerd, men kreeg meer informatie over het product en er werden contract besprekingen gehouden.

Dit model zou uitgroeien tot de best verkochte stofzuiger van die tijd. Zelfs nu vinden we nog geregeld werkende exemplaren op marktplaats van bijna 80 jaar oud ! Al voor de bijeenkomst bij de Heemaf verkocht B.G. Miermans al Heemaf stofzuigers getuige de vele advertenties van zijn elektra zaak met daarop prominent de Heemaf stofzuiger met SKA motor in beeld.

Lees meer

Overdracht van de schakelinstalatie door nv. Heemaf aan de KSW te Nijverdal (1941) + 2 films

In 1941 leverde de Heemaf een schakelinrichting voor de fabriek van de Koninklijke Stoomweverij te Nijverdal. Behalve de schakelinstallatie werden ook verschillende generatoren (dynamo's) en elektromotoren geleverd voor de machinekamer van deze fabriek. Feitelijk werd de gehele elektrische installatie door de Heemaf gedaan. Daarnaast werden ook naaimachines voorzien van alle mogelijke Heemaf elektro motoren, (zie foto van een soort naaimachine met Heemaf remmotor onderaan dit artikel.

Frederik ten Cate (1823-1908)G. Salomonson (1838-1911)Korte historie van de Koninklijke Stoomweverij (KSW)
Het dorp Nijverdal is in 1836 gesticht door de Nederlandsche Handel-Maatschappij (die er een agentschap stichtte waar door thuiswerkers geweven katoentjes werden ingekocht) en de Engelsman Thomas Ainsworth (die er een textielfabriek begon). De locatie werd gekozen vanwege de gunstige ligging op de kruising van de rivier de Regge (die indertijd met “Enterse zompen” werd bevaren) en de in 1829 geopende straatweg Zwolle-Almelo. Spoorlijnen waren toen nog nergens in Nederland te vinden. Na de dood van Ainsworth kochten de gebroeders Salomonson zijn fabriek, lieten die afbreken en openden op dezelfde plaats in 1852 hun Koninklijke Stoomweverij (KSW). In 1872 ging de KSW naar de beurs. In 1957 fuseerde de KSW met Ten Cate uit Almelo en dit bedrijf bestaat nog steeds als Nijverdal ten Cate. 

Schrijf reactie (0 Reacties)

De historie van de Heemaf

Op 1 april 1894 werd onder leiding van R.W.H. Hofstede Crull te Borne een technisch bureau gestart. Al spoedig ontstond daaruit de firma Hofstede Crull & Willink, die zich bezig hield met de inrichting en exploitatie van elektrische centrales. In 1900 werd de firma overgeplaatst naar Hengelo en in 1908 omgezet in de N.V. Hengelosche Electrische En Mechanische Apparaten Fabriek - HEEMAF. Dit bedrijf ontwikkelde zich al snel tot een belangrijke producent van elektrische machines en apparaten voor de opwekking en de toepassing van elektrische energie, het ontwerpen en uitvoeren van complete elektrische installaties voor fabrieken, havenbedrijven, waterstaatswerken en spoorwegen en het vervaardigen van telefoontoestellen.

Hofstede Crull Electrotechnisch bureau Hofstede Crull en Willink te Borne (1897)

Hofstede Crull logo

Logo van het technisch bureau van Hofstede Crull uit 1894. Bron: Archief HHG.

NL-ZlHCO  464.2 900 Wikkelen bovenste statorhelft van grote draaistroommotor 01 08 1919

Wikkelen bovenste stator helft van grote draaistroommotor 01-08-1919 bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle

Personeelsadvertentie 15-09-1900 Hofstede Crull en Willink Logo Heemaf
15-09-1900 stond deze personeelsadvertentie in het dagblad "Nieuws van den dag". Men was dus op zoek naar personeel voor het zojuist naar Hengelo overgeplaatste bedrijf.

 Werkplaats Heemaf Heemaf fabriek Hengelo 1924

Een kijkje in de werkplaats (jaren twintig).                                                     Heemaf fabriek 1924

 



NRC 12-11-1921 NRC 11-03-1922


Reclame NRC 13-12-1913

Inhoudsopgave:

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Begemann (1989 - 1995)

Begaclaim geeft het opFusie Holec en Begemann
Eind tachtiger jaren van de 20e eeuw probeerden medewerkers van Smit Slikkerveer meer los te komen van Holec. Ze kochten aandelen om de aandeelhoudersvergadering in Utrecht te beïnvloeden. In Hengelo waren de Holecmedewerkers bang dat dit zou leiden tot het uiteenvallen van Holec. In een nachtelijk beraad werd door een aantal medewerkers dan ook besloten iedereen te vragen 6 aandelen te kopen en daarmee stemrecht te hebben op de aandeelhoudersvergadering. Dankzij de aanwezigheid van meer Hengeloers dan uit Slikkerveer konden de aanvallen gepareerd worden. De directie van Holec werd niet naar huis gestuurd. Tom Jansen, directievoorzitter van Holec, kreeg daardoor de tijd om naar een oplossing uit te zien. Hij vond die in de vorm van Joep van den Nieuwenhuyzen en Begemann. Op 28 augustus werd bekend gemaakt dat het overleg zover gevorderd was dat er een fusie tussen beide ondernemingen verwacht kon worden. In eerste instantie leidde de fusie tot een opleving van alle Holecbedrijven. Maar in de loop van de jaren ontstonden er binnen Begemann problemen. Dat resulteerde uiteindelijk in het splitsen van de Holecbedrijven in afzonderlijke delen die door Begemann uiteindelijk werden verkocht. Holec viel uiteen. Hazemeyer nu Holec Holland kreeg het recht zijn naam te behouden. Dat betekende dat andere bedrijven hun naam moesten aanpassen. Holec Projects werd QtecQ en Holec …………… werd Hitec.

Heemaf was binnen Holec niet de sterkste partner in het overleg van de toekomstige organisatie. En zo kon het gebeuren dat de grote motoren en tractiemotoren niet meer in Hengelo, maar in Slikkerveer werden gemaakt. Met de komst van de drukknoptelefoontoestellen was Heemaf niet meer in staat deze ontwikkeling te volgen. Heemaf had te weinig omzet in telefoontoestellen om een internationaal concurrerende prijs te kunnen maken. De telefoonproductie werd in Hengelo dan ook stilgezet. Onder druk van de marktomstandigheden, gedwongen door tegenvallende resultaten van het diversificatiebeleid werd het beursgenoteerde fonds Holec N.V. midden jaren 80 teruggeworpen op de kernactiviteiten; de elektrische energietechniek.

Het centraal geleide Holec N.V. ging eind 1989 over in handen van de Koninklijke Begemann Groep. Daarbij werd een decentralisatiebeleid ingezet, waarbij de diverse groepen van het Holec-concern eigen verantwoordelijkheid kregen. Eén van die groepen, waarin de activiteiten op het gebied van schakelen en beveiligen werd ondergebracht, was Holec Systemen en Componenten B.V. In deze B.V. werden de activiteiten ondergebracht van het vroegere Hazemeyer, Heemaf en Coq. De buitenlandse activiteiten van deze firma's werden samen met het nieuw gevormde Holec Systemen en Componenten B.V. ondergebracht in Holec International B.V. De groep kent enige jaren van groei, met name verkregen door buitenlandse activiteiten. Activiteiten ook die gevoeliger zijn voor economische fluctuaties dan de goedlopende basisactiviteiten in Nederland.

Begemann-topman Van den Nieuwenhuizen komt door de HCS- en RDM-affaires in problemen. Die problemen werken door in de financiering ruimte voor de dochters, waaronder Holec. Het buitenlandse expansiebeleid houdt geen stand. Verliezen nemen toe. 

Medio '94 start Holec met een reorganisatieplan. Eind '94 wordt het succesvolle Holec Hoogspanning in Amersfoort losgemaakt uit de groep en verkocht aan Elin Energieversorgung uit Oostenrijk. De rest van de groep werkt in 1995 hard aan verbetering van de organisatie in Nederland en daarbuiten.

Meer volgt...... 

 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Biografie Hidde Nijland (1885-1962)

Hendrik Arend Hidde Nijland, uitvinder en constructeur


Dr. ir. H.A. Hidde Nijland Hidde Nijland

Hendrik Arend Hidde Nijland 1885 Dordrecht - 1962 Laren (NH).

Handschakelaar 1916 10 kV
Een van de eerste handschakelaars uit 1916 10kV.

Hendrik Arend Hidde Nijland werd 13-05-1885 te Dordrecht geboren. Hij was de zoon van de Haagse Kunstverzamelaar Hidde Nijland. Hidde Nijland Senior was gehuwd met Adriana Volker. Zij hadden vier dochters en drie zoons. Zoon Jan Hidde Nijland was architect, terwijl zoon Dirk Nijland een getalenteerd graficus was.
 Coq Logo
Broer Dirk Hidde Nijland, Schilder en Graficus ontwierp het bekende Coq logo.

Hidde Nijland Senior Dirk Hidde Nijland
Links: foto Hidde Nijland senior (1851-1931), rechts: Dirk Hidde Nijland, Schilder en Graficus (1881-1955)

Studietijd en eerste baan
Hendrik Arend Hidde (Henk) Nijland ging na zijn middelbare schooljaren studeren aan de Technische Hogeschool te Delft, alwaar hij in 1908 het diploma van elektrotechnisch ingenieur behaalde. Hij was afgestudeerd bij de beroemde professor Clarence Feldmann evenals Professor H.G. Nolen van Willem Smit & Co's Transformatoren. (Zij moeten elkaar bij de T.H. in Delft dus voor het eerst ontmoet hebben, later als lid van het KIVI). Hij begon zijn loopbaan als ontwerp-ingenieur in de tekenkamer van Smit Slikkerveer (1908-1915).


De tekenkamer van Smit Slikkerveer (1914/1915) met geheel linksonder Hidde Nijland. Bron: Archief  Brush HMA Ridderkerk.

Koninklijk Instituut van Ingenieurs (KIVI)
In 1911 brengt het KIVI een bezoek aan Smit Slikkerveer en Smit Dordt. Ter gelegenheid van dit feit hield Hidde Nijland een toespraak voor het KIVI (Koninklijk Instituut van Ingenieurs). Hidde Nijland is dan nog in dienst bij Smit Slikkerveer en de fabriek van Smit Dordt (EMF Dordt) is nog in aanbouw.

Toespraak Hidde Nijland (KIVI) 24-09-1911 bij bezoek KIVI aan Smit Slikkerveer

Bron: NRC: 24-09-1911

Op 24 jarige leeftijd (05-08-1909) trouwde hij met Elisabeth van der Meer de Walcheren in Rhoon (Zuid-Holland), zij had in Parijs muziek gestudeerd. In 1911 kregen zij 1 dochter, Elsa Hidde Nijland.

Prachtige foto van Hidde Nijland, zijn vrouw Els van der Meer de Walcheren en dochter Elske (10-09-1911) Huwelijksreis Hidde Nijland met Els van der Meer de Walcheren (1909)

Links: een prachtige foto van Hidde Nijland, zijn vrouw Els van der Meer de Walcheren en dochter Elske of Elsa (10-09-1911). Bron: Dirk Nijland. Rechts een foto gemaakt tijdens zijn huwelijksreis in 1909 (Bron: boek "Hoogtepunt" ,een verhaal over het leven van Elsa Hidde Nijland,(dochter van) die in het boek haar biografie en de stichting beschrijft die zij opgericht heeft).  

Systeem Coq
In 1914 wilde Ir. Hendrik Arend Hidde Nijland samen met zijn oom A.C.Volker Adriaanzn. in Frankrijk een fabriek van elektro-apparaten stichten, maar het uitbreken van WO I verstoorde die plannen. Daarom richtte hij zich weer op Nederland, waar door de provinciale elektrificatie een toenemende vraag naar schakel-materiaal was ontstaan. In 1915 richtte hij een fabriek voor hoog- en laagspanningsmateriaal op die in 1916 overging in N.V. Coq.

De fabriek van Coq om 1915 (toen nog een spiritusfabriek).

Tekst bij foto fabriek Coq Utrecht 1915

Bron: Dirk Nijland - uit Cantecleer (personeelsboekje Coq Utrecht 1950)

De fabriek van Systeem Coq 1920
De fabriek van Systeem Coq in 1920. Bron: Archief Coq Utrecht.

Op 22 juli 1916 richtten de heren ir. H.A. Hidde Nijland, H.C van der Lely en A.C. Volker Azn. de "N.V. Electro-Apparaten Fabriek Systeem Coq" op. Commissaris oom Arie Volker (van het Dordtse bagger-concern) was hoofdaandeel-houder, terwijl Hendrik Arend Hidde Nijland directeur werd. Coq Utrecht specialiseerde zich in het vervaardigen van hoogspanningsschakelinstallaties, en in het bijzonder gesloten schakelmateriaal waarmee grotere veiligheid voor het bedieningspersoneel werd verkregen.

Oprichting Coq Utrecht 1916

De oprichting van Systeem Coq, bron: NRC 01-09-1916 

De historie van Coq Utrecht hebben wij al uitgebreid beschreven en deze kun je HIER vinden. Ik vervolg de biografie met meer informatie over de persoon Hidde Nijland. Deze informatie komt o.a. van zijn dochter Elsa en naaste medewerkers. 

Hidde Nijland. 

Uitvinder en constructeur

Behalve ondernemer was ir. Nijland vooral uitvinder en constructeur. Als student Werktuigbouwkunde koos hij in 1905 voor de nieuwe studierichting Elektrotechniek. Vandaar zijn mechanische en fysische inzicht, dat later in een groot technisch oeuvre zou resulteren. Wat Coq vervaardigde, het waren allemaal zijn uitvindingen.

Hidde Nijland (1917)Zijn grote hartstocht voor het uitdenken van betere constructies bleek uit de schetsen, die hij in de late uurtjes thuis maakte en die hij 's ochtends naar de fabriek meebracht om ze door zijn medewerkers verder te laten uitwerken.Vaak waren daar 's avonds nog technische discussies aan verbonden, die tot diep in de nacht duurden, maar ook tot verbluffend eenvoudige oplossingen konden leiden. Als tijdens die seances de baas zijn befaamde intuïtie inschakelde, moest iedereen geduldig zwijgen. Dacht iemand het beter te weten , dan was het meteen: "Mond dicht, anders kan ik niet denken". Wat dit betrof hielden de monteurs van de buitendienst een aparte status. Trots op hun kennis van de klare producten, was hij altijd uiterst benieuwd naar deze bevindingen, want de praktijk, dáár ging het bij hem om. Zijn stel regel was, dat eigen ervaring verreweg het beste was, maar voor geëxperimenteer had hij weinig waardering.

Proeven waren volgens hem alleen nuttig aan het einde en meer ter bevestiging. Lang voordat de KEMA in staat was om zijn 150kV's te testen, durfde hij al deze enorme en kostbare constructies te garanderen. De daarmee verkregen kennis werd dankbaar toegepast bij de lagere KV's, want: "Als je dan verkleint, verklein je ook de bijverschijnselen !" Zich wel bewust van de mogelijke risico's, verfijnde hij stapsgewijs de technologie. Aanvankelijk isoleerde èn schakelde hij met transformator-olie en werd de bij weigering ontoelaatbare overdruk meteen breek membraan beveiligd. In latere constructies zorgde olie nog voor de isolatie, maar werd al met perslucht geschakeld. Pas nadat hij door middel van koeling het ionisatie-probleem van de hete gassen had weten op te lossen, zou hij ook op isolatie met perslucht overgaan.

Hidde Nijland met een aantal commissarissen (1917-1920)
Hidde Nijland (geheel rechts) met een aantal commissarissen (1917-1920)Bron: Archief Coq Utrecht.

Het wezen van het Systeem Coq is nadrukkelijk traceerbaar in het concentrische principe: metalen cylindrische isolatie-omhulling met daarbinnen de uithijsbare schakelelementen. die onschadelijk waren gemaakt door eveneens cylindrische veldsturingen, die men ontworpen had met behulp van metingen in de elektrolytische trog. Nijland verstond de kunst om bij de hoge afschakelvermogens -met perslucht en dubbelbeblazen onderbreking -omkeerconstructies te maken voor de afvoer naa rboven van de schakelgassen door middel van een stelsel van coqoliet-pijpen, schakelorgels genoemd. Hierbij voerde hij zijn idee uit om de uitgeschakelde vermogenschakelaar in zijn geheel uit hijsbaar te maken,wat aparte scheiders bespaarde.

Coqolite railsysteem
Coqoliet railsysteem (archief Coq Utrecht)

Omdat isoleren droge lucht vereist,werd deze eerst gecomprimeerd en daarna toegelaten tot de schakelinstallatie. Voor dragende constructies waren isolatie-kolommen nodig. Hiertoe ontwierp Nijland coqoliet: geïmpregneerd en cylindrisch gewikkeld transformatorpapier, dat in ovens uitgehard verspanend bewerkbaar was. Bij de grotere constructies plaatste hij voor de veldsturing metalen ringen aan de uiteinden van de kolommen, om bij kleinere installaties condensator-sturing toe te passen, ofwel in coqoliet meegewikkeld aluminium-folie. Mogelijk prijkten Nijlands grootste innovatieve talenten in een constructie waarbij hij de van een aardlaag voorziene vaste coqoliet kolom combineerde met een persluchtschakelaar en waarbij de veldsturing op het condensatorprincipe berustte. Veel van Hidde Nijlands baanbrekende werk, zou door anderen later worden nagevolgd.

Fabriek Coq (1915-1920)

Bron: boek " Hoogtepunt" Elsa Hidde Nijland.

Fabrieksdirecteur
Hidde NijlandDe fabriek zag  ir.Nijland als de baas van mensen en machines, een die vond dat tempo houden een eerste vereiste was. Het bedrijf, maar meer nog het product was zijn enige doel. Aldus streefde hij steeds naar uitbreiding en perfectie. Daarom ook liep hij dagelijks rondjes door de fabriek, iedereen en alles tot in de kleinste bijzonderheden observerend en terecht wijzend.  Zo streng als hij was voor zijn personeel, zo zuinig ging hij ermee om. In de oorlog weigerde hij elke medewerking aan de bezetter en was absoluut tegen vordering van zijn goede vaklieden, wat hem alleen door grote persoonlijke moed gelukte. Tot het laatst zou hij over zijn mensen waken en ze inspireren. Alleen door zijn afnemende gezondheid zag men hem al minder vaak op de werkvloer, maar hij bleef voelbaar. 

Commercieel talent
Als uitvinder en industrieel was ir. Nijland bovendien gezegend met een merkwaardig commercieel talent. In 1916 ging hij er voor het eerst op uit om kopers te vinden voor zijn product, iets wat opnieuw speelde bij de introductie van het gesloten materiaal. Hierbij bleek steeds weer dat hij een overtuigende persoonlijkheid was. Werd bij zijn bezoeken aan de directeuren van elektriciteitsbedrijven eindelijk, in luttele bewoording en een schetsje, een bestelling overeengekomen, dan blééf men afnemer. En eenmaal klant liet hij ze niet in de steek, bood service achteraf, want de clientele behoorde tevreden te zijn en daarbij moest je doorgaan tot het bittere einde. Om stipte levering, tijdige reparatie of wijziging na te komen, werden onder zijn persoonlijke leiding vaak 's avonds en 's nachts de dingen nog afgemaakt en hij vergat dan nooit de werkelijk prima fourage.

Koninklijk Instituut van Ingenieurs (KIVI).
Nadat hij in 1908 afstudeerde als Technisch Ingenieur werd hij ook lid van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs (KIVI). Via het KIVI deed hij veel technische kennis en nieuwe inzichten op. Men maakte geregeld excursies naar fabrieken, beurzen enz. Zo leerde hij ook veel directeuren van bekende fabrieken kennen en dit "netwerken" resulteerde natuurlijk ook weer in orders.

H.M. Koningin Wilhelmina bezoekt de beursstand van Coq Utrecht (1919)
H.M. Koningin Wilhelmina bezoekt de beursstand van Coq Utrecht (1919)
Bron: Smit Mededeelingen 1966.


Sociaal voelend
Zijn vriendschap een weldaad, ontving de heer Nijland ook de gewone man op zijn kamer en luisterde naar diens problemen en gaf hij raad en hulp op reële wijze. In 1947 zou hij zich ook in breder verband door de oprichting van pensioenfonds Coq sterk willen maken voor goede sociale voorzienigen voor zijn getrouwen. In 1950 deed de directeur een extra donatie aan het fonds, zodat ook over de Coq-jaren van vóór 1947 pensioenaanspraken konden worden gemaakt. Ondanks de grotere fabriek bleef hij dezelfde, rechtvaardige persoon, die zijn beloften en afspraken nakwam. Dat leidde tot vruchtbare gesprekken met de Fabriekskern en de Ondernemingsraad. In contacten met deze overleg organen vielen soms harde woorden, maar er was nooit rancune. 


Persoonlijkheid
Veel waarde hechtte hij aan een serieuze gedachten uitwisseling, maar ongefundeerde conclusies of foute tegenargumenten werden genadeloos afgestraft. Dan kon hij opeens fel uitvallen, om dit weer even snel te vergeten. Hij had geheel eigen ideeën en een groot plichtsgevoel, met echter als schaduwzijde, dat het hem moeilijk viel taken te delegeren of zijn mening te herzien. Dus een halsstarrig lijkende man, maar die toch respect afdwong. Zijn eis, dat de ander zich net zó inspande voor het bedrijf, was wellicht onredelijk, maar legitiem in de ogen van iemand, die zelf hierin vóór ging. Net zo moeilijk en hard voor ander en zijn als voor jezelf,dan moet je ook afstand doen van alledaagse prettige dingen.

Hij leefde sober maar goed, woonde buiten, maakte graag verre auto reizen en bewonder de natuur. Zo zag hij de bliksem als een grote perfecte vermogens-schakelaar, die, als het elektrische wonder der schepping Gods, door mensen nooit was na te maken. Wel was hem beschoren om tot de dood toe te mogen werken, in het harnas te sterven, zoals hij dit graag wilde. Toen z'n dagen geteld waren, zette hij zich in voor zijn mentale nalatenschap van wijsheid, inzichten en ervaring, met als zijn concrete erfgoed een firma in schakelmateriaal.

Sigaar van Hidde Nijland
Hidde Nijland was een fervent sigaar roker. Hier een exemlplaar met een Coq sigarenbandje. Bron: Archief Coq Utrecht.

Jubilaris
Bij jubilea en herdenkingen was meneer Nijland altijd de meest beminnelijke man,een mens vol geest,humor en medeleven. Zo ook bij het 25-jarig bestaan van Coq en een spreker oude notulen aanhaalde, volgens welke de financier A.C. Volker soms stevige kritiek had gehad op z' n neef Henk en dat hij, toen hij weer eens voor hem garant moest staan, zou hebben gezegd: "De directeur is veel te eigenwijs en te wild en er is een hopeloos verwarde administratie, maar ik doe het omdat ik die jongen nu eenmaal graag kan lijden".
Hidde Nijland en zijn vrouw na de onthulling van een mozaiek ter gelegenheid van het 40 jarig bestaan van Systeem Coq

Toen in 1956 de firma 40 jaar bestond, zei men: "Onze baas. de enige die alle veertig jaar hier was, is méér dan jubilaris. hij is de ziel van ons bedrijf".

40-jarig bestaan van Coq in 1956
Bron: boek "hoogtepunt" van Elsa Hidde Nijland 

 

40 jarig jubileum van Hidde Nijland bij Coq. Bron: HHG

Gedurende zijn lange carrière kreeg hij drie hoge onderscheidingen en twee ere-doctoraten:

  • 1949: Ridder in de orde van Oranje Nassau.
  • 1954: Doctor honoris causa van de Academia Internazionale Di Alta Cultura te Rome.
  • 1955: Bevordering tot Officier in de orde van Oranje Nassau.
  • 1955: Doctor honoris causa van de Technische Hogeschool Delft.
  • 1956: Ridder in de orde van het Legioen van Eer van de Republiek Frankrijk.

Koningin Juliana feliciteerd Hidde Nijland en zijn vrouw na zijn promotie tot Doctor aan de TH te Delft.
H.M. Koninging Juliana feliciteerd Hidde Nijland en zijn vrouw na zijn bevordering tot Doctor aan de TH. te Delft (1955: ) Bron: Dirk Nijland.

 

 

 

Boekje van Coq  ter gelegenheid van het 50 jarig bestaan van de elektrotechnische afdeling van de TH  in Delft en het ere doctoraat van Hidde Nijland. Bron HHG 

1954: Doctor honoris causa van de Academia Internazionale Di Alta Cultura te Rome

In 1954 ontving hij het Eredoctoraat in de technische wetenschappen: "Doctor honoris causa" van de Academia Internazionale Di Alta Cultura te Rome

1955: Doctor honoris causa van de Technische Hogeschool Delft.

In 1955 ontving hij het eredoctoraat: "Doctor honoris causa" van de Technische Hogeschool Delft.

In 1958 bezocht H.M. Prins Bernhard de fabriek van Coq Utrecht
In 1958 bracht H.M. Prins Bernhard een bezoek aan een beursstand van Coq Utrecht.

Hidde Nijland, Ridder in de Orde van Oranje nassau, bron: HHG

Hidde Nijland, Ridder of officier in de Orde van Oranje Nassau (1949 of 1955), bron: Nike van Rijswijk

Hieronder nog enkele "familiekiekjes" van de familie Nijland, met o.a. Hidde Nijland en Dirk Nijland. De foto's ontving ik van een kleinzoon van Dirk Nijland met dezelfde naam:

Familie Nijland

Achter v.l.n.r. Dochter van Dirk Nijland (Marie), Marie van der Meer de Walcheren (vrouw Dirk Nijland), Hidde Nijland, ?
Zittend op de voorgrond (met baard): Dirk Nijland, kunstenaar en broer van Hidde Nijland. Bron: Dirk Nijland.

Ouderlijk huis Hidde Nijland in Den Haag (1937) Ouderlijk huis Hidde Nijland in Laren (1940)

Links: huis familie Nijland in Den Haag (1937), rechts zijn huis in Laren (1940).

Familie Nijland in Laren (1940).

Bron: boek "Hoogtepunt" over de stichting van Elsa Hidde Nijland.

Dirk Nijland, kunstenaar (broer van Hidde Nijland en ontwerper van het logo van Coq)
Dirk Nijland, broer van Hidde Nijland. Hij was een zeer bekend kunstenaar en ontwierp o.a. het Coq logo. Bron: Dirk Nijland

Familie Nijland

Hidde Nijland op bezoek bij zijn zwager Pieter van de Meer de Walcheren,
V.l.n.r. Hidde Nijland, Piet Nijland (violist en neef van Hidde Nijland), Pieter van der Meer de Walcheren, Dirk Volker Nijland (+ vrouw), ?,? Bron: Dirk Nijland

De Hudson waarmee Hidde Nijland overal heen gereden werd

Bron: boek "Hoogtepunt" over de stichting van Elsa Hidde Nijland.

In 1962 overleed Hendrik Arend Hidde Nijland op de leeftijd van 76 jaar.

Overlijden Dr. Ir. H.A. Hidde Nijland (1962) Overlijden Dr. Ir. H.A. Hidde Nijland (1962)
Bron: De Bel 20-02-1962 (Archief Coq Utrecht).

Typeplaatjes Coq Utrecht

Logo's van Coq Utrecht. Bron: seniorenvereniging Coq.

Kantoor Hidde Nijland (1917-1920)
Kantoor Hidde Nijland 1917-1920 (Bron: Archief Coq Utrecht).

In 1965 werd de Dr. ir. H.A. Hidde Nijland Stichting opgericht als eerbetoon aan deze pionier in de elektrotechniek. Zij organiseert sindsdien elke twee jaar een evenement. De ene keer is dat de lezing, de andere keer de uitreiking van de Hidde Nijland-prijs. Het doel van de stichting is het bevorderen van de ontwikkeling van de wetenschap van en het onderwijs in de elektrotechniek, speciaal dat van de sterkstroom aan de Technische Universiteit Delft. Klik HIER voor de website van de Hidde Nijland Stichting.

alt

Met dank aan Mej. E. Hidde Nijland, dhr. ir. R.M.G. Delsing en dhr. ir. A.A. de Heus.  Bron: Uitvinder bij de gratie gods,  Dr. Ir. H.A. Hidde Nijland (1885-1962) / Smit Mededelingen 1966 Coq Jubileumnummer / Henk Peet, Archief Coq Utrecht / Holec Historisch Archief (Willy Ahlers)/ Dirk Nijland.

Schrijf reactie (0 Reacties)

Historische nieuwsflits

Brandstichting bij directeur Hazemeyer (1940)

In het begin van WO II nam in Hengelo het verzet tegen Duits gezinden toe. Op 5 juli 1940 breekt brand uit in de woning van de Duitse directeur Crollvan Hazemeijer Signaalapparaten. Op die dag meldt zich een man bij het huis voor controle van het aantal stopcontacten. Bij de rondgang loopt de vrouw mee. Op zolder gekomen gaat de deurbel en de vrouw gaat naar benden. Er is echter niemand. Binnen gekomen is de controleur klaar en verlaat het huis. Even later staat de zolder in brand. De dader is niet bekend,maar de brand is ontstaan door het aansteken van een Duitse vlag. Enige tijd later werd onderstaand pamflet verspreid. 

{jcomments off}
Brandstichting in woning van directeur Croll van Hazemeyer 05-07-1940. Bron: geheugenvannederland.

Schrijf reactie (0 Reacties)

Eerste medewerkers Hofstede Crull & Willink

Heemaf eerste medewerkers
Eerste medewerkers Heemaf

Bron: Holec archief.

Schrijf reactie (0 Reacties)

HHG Video Box

Cloud tag

Laatste nieuws

Laatste reacties

Uitgelicht

Statistieken

Aantal bekeken pagina's
3593551

Wie is online

We hebben 110 gasten en geen leden online

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd