Hazemeyer
Floris Hazemeyer, oprichter van Hazemeyer bij de fabriek aan de Tuindorpstraat in Hengelo (1914)
Heemaf (Hofstede Crull & Willink)
2 transformatorzuilen op wagon van Staatsspoorwegen (1-9-1913)
Smit Transformatoren
Vervoer transformator door fa. Frederiks d.m.v. paardentractie (1913-1915)
Electromotorenfabriek (EMF) Dordt
Wikkelarij Ruckphen (1948)
Heemaf
Grote machine hal 1919
Smit Slikkerveer
Draaistroomgenerator 16-11-1912
Systeem Coq Utrecht
Lossen van een 10 kV (1922)
Heemaf
Poseren tijdens eerste proefrit van locomotieven voor Java. In midden met vlinderdasje HEEMAF directeur Keus (1928)
TCS/Heemaf
Twentsch Centraal Station voor Stroomlevering / Heemaf (1916)
EMF Dordt
Werklui van Willem Smit & Co's Electromotorenfabriek in Dordrecht (1916)
Hazemeyer
Reyrolle hal (1922)
Heemaf
Wikkelarij 1922
Systeem Coq Utrecht
Hidde Nijland, oprichter Coq Utrecht met de fabriek (1920)
Heemaf
Elektrische centrale Helpman Groningen 1914
Rento Hofstede Crull
De oprichter van de Heemaf bij een machine van de General Electric Company tijdens de Wereldtentoonstelling in Chicago (1893).
Heemaf
Een Heemaf vrachtauto met daarop een Heemaf motor staat voor de nieuwe Heemaf fabriek (1900)

Laatste updates

Bakeliet en Hajaliet

Bakeliet en Hajaliet. Onder deze en ook gelijksoortige namen is fenolhars bekend. Het is de eerste volledige synthetische kunststof die vele toepassingen kende. Bakeliet dankt zijn naam aan Leo Bakeland, Amerikaans Belgische chemicus (Gent,1863-1944) die na vele experimenten rond 1907 Bakeliet ontwikkelde. Het is een mengsel van fenol en formaldehyde. In december 1909 werd octrooi gevraagd en verkregen en het werd in Duitsland  commercieel geproduceerd.  Deze ‘thermohardende’ kunststof — plastic dat hard wordt bij verhitting — wordt voor behuizingen van uiteenlopende apparatuur gebruikt en toegepast in de elektrotechniek vanwege zijn isolerende eigenschappen. Heemaf gebruikte het o.a. voor zijn schakelkasten en telefoons en Hazemeyer voor o.a. groepenkasten en de Hajaliet pers.  

Bakeliet is een kunsthars product dat onder hoge druk in elke vorm kan worden geperst. De eigenschappen van bakeliet zijn zeer goed, een hoog isolatievermogen en mechanisch zeer sterk. Het stoot vuil af en absorbeert geen vloeistoffen en kan tegen hoge temperaturen. Eigenschappen die voor toepassingen in de elektrotechniek zeer belangrijk zijn. Het werd dan ook spoedig in de elektrotechniek toegepast. Maar ook in radio’s en telefoons. Ook onze oude 78 toeren platen waren van bakeliet.

Links: Hazemeyer groepenkast Hajaliet 1935, rechts: Hazemeyer Hajalietpers 1935 

Na het verlopen van het octrooi gingen veel bedrijven het product gebruiken, maar omdat de naam beschermd was kwamen er namen voor. Bij Philips kwam de naam Philite in gebruik. Ook Hazemeyer ging het kunststof toepassen en ging de naam Hajaliet gebruiken. De Ha staat voor Hazemeyer en de ja voor Jansma van der Ploeg, de beide directeuren van Hazemeyer. 

Lees meer

Biografie Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull (1863-1938)

Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull, elektriciteitspionier, sportman en fabrikant

PortretHofstedeCrull-1917
Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull rond 1917. Bron: HHG

Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull (26-11-1863, Meppel - 08-09-1938 Doetinchem). Vader: Wolter Hendrik Crull (1828-1864). Moeder: Catharina Annette Kuiper (1831-1909). Echtgenote 1 Aleida Johanna Hendrika Dikkers (1865-1928). Echtgenote 2: Elisabeth Kühm. Kinderen: 4 dochters: Johanna (1895-1945), Catharina Annetta Jacoba (1897-1989), Woltera Hendrika (1900-1966 )  Aleida Johanna Hendrika (1902-1971)

Inleiding
Rento Wolter Hendrik Hofstede Crull werd geboren in 1863. Na de lagere school in de stad Groningen en een weinig succesvol verlopen HBS tijd in diezelfde stad, werkte hij enkele jaren in een fabriek in Borne. Hij pakte daarna de studie weer op. Ditmaal aan de technische hogeschool in Hannover, waar hij elektrotechniek studeerde.

In 1891 ontwikkelde hij veel activiteit voor het Amerikaanse bedrijf Thomson Houston' op de grote elektriciteitstentoonstelling in Frankfürt am Main. Direct na die tentoonstelling volgde een periode van drie jaren praktisch werken in de fabrieken van Thomson Houston en General Electric in de Verenigde Staten. Hij bezocht daar ook de Wereldtentoonstelling in Chicago van 1893. 

Op 1 april 1894 begon hij in Borne een technisch bureau, dat zich aanvankelijk vooral toelegde op installatiewerk, op de handel in elektrotechnische materialen en op het stichten van openbare elektriciteitsbedrijven. In 1897 volgde zijn associatie met de werktuigbouwkundige ingenieur Willem Willink en stichtten zij samen de firma 'Hofstede Crull en Willink'.

Spanningsmeter gemaakt  tussen 1897 en 1900 door Hofstede Crull & Willink, Bron: Gemeentearchief Borne

Na verhuizing naar Hengelo in 1900, vervaardigde het bedrijf in toenemende mate ook eigen elektrotechnische producten. Deze laatste activiteit nam nog sneller toe, nadat de firma in 1908 werd omgezet in de naamloze vennootschap: 'Hengelosche elektrische En Mechanische Apparaten Fabriek' HEEMAF. Vanaf 1915 behoorde ook de fabricage van elektromotoren en generatoren tot de HEEMAF-activiteiten.  

Lees meer

Heemaf reclame in voetbalstadion "Mestalla" van Valencia (1926)

Voetbalteam Heemaf 1913De Heemaf begreep heel goed wat reclame kon doen voor de verkoop van hun producten.  Al vanaf 1908 had men een eigen reclame afdeling die zich 100% bezig hield met fotografie en reclame. De producten stonden dan ook in alle mogelijke bladen, boeken en kranten. Vertegenwoordigers van de Heemaf gingen naar alle beurzen in binnen en buitenland want daar moest de Heemaf altijd prominent aanwezig zijn. Zo hadden bijvoorbeeld de voetbalteams van de Heemaf al tussen 1910 en 1930 al shirtreclame.

In de prachtige collectie van Historisch Centrum Overijssel in Zwolle vonden wij een foto van Heemaf reclame voor SKA motoren op de middenstip van stadion "Mestalla" in Valencia in Spanje. Boven de reclame zien we de tribunes en in het midden de ruimte waar de voetballers via de trap omhoog het veld op liepen. 

Er werd reclame gemaakt voor SKA motoren via Sangis S.A. in Valencia. Sangis S.A. was een vertegenwoordiger van de Heemaf, want die had in die tijd  overal ter wereld verkoopkantoren voor de Heemaf producten. In Spanje had men minimaal 2 verkoopkantoren; ELectric Supplies CO. S.A. in Barcelona en Sangis S.A. in Valencia.

Reclame voor een Heemaf SKA motor op de middenstip van voetbalstadion "Mestalla" in Valencia waar momenteel onze beste keeper Jasper Cillessen onder contract staat. Bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle. 

Heemaf-SKAmotor-5PK-eersteSKA-small

Een voorbeeld van een SKA motor van de Heemaf zoals deze op de middenstip van het voetbalstadion te zien is. Bron: Holec Historisch Genootschap.

Wanneer je inzoomt in de foto zie je de tekst "Motore doble arrollameiento"  = Motor met dubbele wikkeling. Daaronder P/Y Margall is een straat in Valencia waar het verkoopkantoor van vertegenwoordiger Sangis S.A. te vinden was. 

Lees meer

Thomassen motoren combinaties met Heemaf generatoren (1918-1964)

Jan Weeda stuurde mij onlangs een prachtig overzicht van alle door hem bekende Thomassen motoren die gecombineerd werden met Heemaf en Smit machines. Jan is een oud medewerker van de firma Thomassen (bijna 39 dienstjaren).  Hij begon als tekenaar constructeur op de tekenkamer gasmotoren, toen ging hij naar de verkoop nieuwbouw motoren en zuigercompressoren. Daarna heeft hij zich bijna 30 jaar bezig gehouden met alles wat te maken had met de verkoop en engineering van onderdelen voor ombouw van bestaande zuigercompressoren en gasmotoren.

Dat betekende soms hele machines aanpassen, maar ook het vervangen van simpele onderdelen zoals pompen, smeertoestellen, kleine elektromotoren e.d. die niet meer te leveren waren. Op het laatst kende hij heel wat zuigercompressoren en motoren die geleverd waren. Er werden nog wel eens gegevens opgevraagd van oude motoren en zo kwam het overzicht van de Thomassen motoren tot stand.

Eerst een stukje historie over de firma Thomassen. 

oprichter Geurt ThomassenAls molenaarszoon kwam Geurt Thomassen (1857) uit Arnhem al vroeg in aanraking met techniek. Een molenaar was in die tijd namelijk een allround technicus, die zelf molenstenen behakte, hardhouten tandwielen maakte en te maken had met spekstenen lagers, zwiepende wieken en wisselende winden.Als jongeman werkte hij voor de spoorwegen, waar hij in aanraking kwam met stoommachines.

Rond 1883 besloot hij voor zichzelf te beginnen. In de Rodenburgstraat in Arnhem begon hij een smederij en reparatiewerkplaats. Hij richtte zich op twee vakgebieden waarvan hij het meeste wist: het molenaarsvak en de spoorwegen. Zo maakte hij o.a. bilmachines, waarmee de groeven in molenstenen gekapt konden worden. Hij was ook in staat om stoommachines te repareren en te vervaardigen. Zo kreeg hij ook regelmatig opdrachten van de spoorwegen voor reparatiewerkzaamheden. In 1892 vond Geurt in de persoon van P.W. van Rossum, een familielid van de beroemde Tabaks-fabrikanten, een investeerder. Daardoor kon hij het bedrijf uitbreiden en verhuisde toen naar de Weerdjesstraat 120 in Arnhem.
 Weerdjesstraat
Fabriek Thomassen aan de Weerdjesstraat

Lees meer

Heemaf agentschap Soerabaia (Nederlands Indië) 1904 - 1928

Vanaf 1904 had de firma Hofstede Crull & Willink al een agentschap in Nederlands Indië die voor hen werkte (Technisch Bureau J. B. de Rooij). Officieel kreeg de Heemaf rond 1913 een agentschap onder haar eigen naam. Vanaf 1919 was men vertegenwoordiger voor Nederlands Indië geworden van een aantal Nederlandse bedrijven als: de N.K.F (Nederlandsche Kabel fabriek te Delft), de Hollandse Draad en Kabelfabriek in Amsterdam, Willem Smit & Co's Transformatorenfabriek en natuurlijk voor de Heemaf zelf. In Soerabaia had men een agentschap waar vanuit men alles regelde.  

NL-ZlHCO 464.2 921aAgentschap HEEMAF in Soerabaya 01041919
Agentschap van de Heemaf op Soerabaia in Nederlands Indië 01-04-1919  bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle. 

Beeldtelegram aan agentschap Soerabaja 17-03-1931, Bron: Historisch Centrum Overijssel.

hofstede crull willink 1904-soerabaja-16-06-1904
Soerabajasch handelsblad 16-06-1904

1913-1-1-Ingenieur-heemaf
Bron: De Ingenieur 1-1-1913

De Heemaf maakte veel reclame voor haar eigen producten en de bedrijven die zij vertegenwoordigde. Daarom was men geregeld te zien op beurs stands, zoals onderstaand voorbeeld in Bandung (1920-1925). 

AgentschapHeemafSoerabaja08091922

Reclame agentschap Heemaf 08-09-1922. Bron: Nieuws van den dag voor Nederlandsch Indië

Lees meer

Hofstede Crull en zijn eerste elektriciteitscentrales in Borne (1896) en Hengelo (1901) + films (1937)

Rento Hofstede CrullElektriciteitspionier Rento Hofstede Crull stond aan de wieg van veel elektriciteitscentrales in Nederland. Tijdgenoot en grondlegger van de elektrotechniek in Nederland, Willem Benjamin Smit had in 1886 in Kinderdijk al de eerste echte Nederlandse elektriciteitscentrale opgericht met 295 aansluitingen, maar Hofstede Crull ging verder waar Willem Smit gebleven was. Vanaf het begin van de oprichting van zijn eerste bedrijf "Hofstede Crull & Willink" in 1894 was hij onophoudelijk bezig met het verkrijgen van concessies om ook zelf een elektrische centrale te mogen bouwen. Hij was een visionair die in 1891 al goed door had dat elektriciteit de wereld zou veroveren en hij was daarin een pionier van het eerste uur. 

Centrale in Borne in 1896.

 Hofstede Crull logo
 

De elektriciteitscentrale in Borne (B.E.M.) (1896 - 1930)

Vanaf 1896 werden de eerste elektrische centrales gebouwd in Overijssel. Het elektriciteitsnet bestond vooral uit laagspanningslijnen. In 1918 bouwde TCS de eerste bovengrondse hoogspanningslijn tussen Hengelo en Eibergen voor de spanning van 10 kV. Al vanaf 1894 probeerde Hofstede Crull een concessie te krijgen voor een centrale in Borne, dat was ook zijn woonplaats. De plaatselijke industriëlen zoals de Bornse textielfabrikant Spanjaard steunden hem en in 1896 lukte het hem om de gemeente Borne te overreden om te kiezen voor elektriciteit en hij kreeg de concessie. Dat de vergunning in Borne soepel verliep kwam ook doordat de gemeente zelf aandeelhouder werd, de burgemeester en enkele raadsleden waren ook aandeelhouders !

Lees meer

Project EMF Dordt - 5/5 beschrijvingen bij 779 foto's (1930-1950)

Eind 2016 kreeg ik via Henk Kolkman, vrijwilliger bij Historisch Centrum Overijssel te Zwolle een e-mail dat er nog ongeveer 2000 glas negatieven van EMF Dordt waren te vinden bij het HCO uit de jaren 1911 - 1950.  Aangezien dit niet het werkgebied was van HCO bood men ze aan bij beeldbank Dordrecht, maar die hadden in eerste instantie geen belangstelling. Hij stuurde ook een legenda mee van de fotograaf, maar die was gedeeltelijk compleet. Ik mis de nummers 1 tm 756. Vanaf nummer 757 tm 1536 is elke foto kort beschreven en van datum voorzien. Jammer genoeg is dus van foto nummer 1 tm 756 geen beschrijving want deze dateren uit het prille begin van de elektromotorenfabriek. 

Tot mijn verrassing vond ik op beeldbank Dordrecht een groot deel van de 2000 glas negatieven digitaal. Dit was verdeeld in een bruin en een geel fotoalbum en m.b.v. de foto beschrijvingen kunnen we in detail aangeven wat de foto voorstelt en uit welk jaar deze komt. Een deel van de foto's uit het prille begin (fotonummer 1 tm 756) heb ik al verwerkt in de historie van EMF Dordt en ga ik de komende tijd aanvullen. De legenda die ik compleet probeer te krijgen begint bij 1 januari 1930 en betreft foto nummer 757 tm 1156. In totaal bevat dit bruine fotoboek 1210 foto's. Daarnaast is er ook nog een geel fotoboek van latere datum en die nummering loopt tot 1956. Beide fotoalbums hebben dus betrekking op de 2000 glas negatieven die bij het HCO liggen. Deel 2 zal ik t.z.t. op de website plaatsen en daarmee maak ik de historie van EMF Dordt compleet.

Dit project is nu af. De missende nummers zal ik toevoegen wanneer ik ze tegen komen. Ik mis een aantal pagina's maar wellicht kunnen we die met medewerking van Historisch Centrum Overijssel aanvullen of met hulp van de bezoekers van deze website. Mocht u aanvullingen, ontbrekende foto's van EMF Dordt (voorzien van een nummer uit deze lijst) of andere informatie hebben dan kunt u mij altijd bereiken via dit e-mail adres: rudohermsen@hotmail.com of telefoon: 06 19009274

Beschrijvingen bij fotonummer 1157 tm 1256 De foto's hebben nummers en de beschrijving staat eronder (handgeschreven door de bedrijfsfotograaf). De ontbrekende nummers mis ik in de collectie.

 

Lees meer

De eerste elektrische wasmachines van Nederland (Vélo) met een elektromotor van de Heemaf (1928) + 2 x FILM

In 1928 bracht het bedrijf "Vélo Waschmachine Maatschappij" de eerste elektrisch aangedreven houten wasmachine van Nederland op de markt en dit verlichtte de werkzaamheden van de huisvrouwen omdat ze niet met hun handen in het water het zware schrobwerk hoefden te doen. Er was natuurlijk nog veel te verbeteren aan deze (semi automatische) wasmachine maar het prototype van de wasmachine zoals wij die nu kennen was gemaakt. Er kwam nog steeds veel handwerk bij kijken. De vrouwen moesten nog steeds het water verwarmen, sop maken, inweken, uitspoelen, mangelen en drogen en als laatste strijken. Verder waren de wasmachines ook te duur voor de gewone man.


Velo reclame rond 1900 (bron: Bas Romeijn).

Heemaf
De Heemaf uit Hengelo was in die tijd het grootste elektrotechnisch bedrijf van Nederland en zij werden gevraagd om de was machine van een elektromotor te voorzien en het was proces deels te automatiseren. Concurrenten als EMF Dordt volgden snel met vergelijkbare elektromotoren voor concurrerende merken en vanaf de jaren dertig voorzag de Heemaf ook vele nieuwe wasmachinefabrikanten van elektromotoren. In totaal kende Nederland 14 wasmachine fabrikanten.

Korte historie van de Vélo wasmachinefabriek (1898 - 1973): 
In 1898 richt Johan Bosch samen met de Amerikaanse Van der Laan een handelsbedrijf op in Rotterdam. Een van de producten die ze invoeren is een patentloze houten wasmachine. De eerste gedachte is natuurlijk dit kunnen wij zelf ook maken. In 1901 gaat de fabriek in een oude boerenschuur van start en zo wordt men de eerste wasmachinefabrikant van Nederland. De zaken gaan zo goed dat men snel moet gaan uitbreiden. 

Lees meer

Speurtocht naar een architect

Oude villa HeemafBij het kennis en informatiecentrum van ons museum HEIM kwam in 2011 een vraag binnen die na veel speurwerk kon worden beantwoord. De vraag was: “Wie heeft de locomotief ontworpen? ”. Eerst was er de vraag wat wordt er met de locomotief bedoeld? Dat bleek niet een van de locomotieven die Heemaf had gebouwd, maar het markante kantoor van Heemaf aan de Bornsestraat dat in de volksmond ook de locomotief wordt genoemd. Met mijn belangstelling voor de geschiedenis van de Heemaf begon ik te zoeken. Dat bleek niet zo gemakkelijk. De bouw was rond het begin van Wereldoorlog II en veel informatie was er niet te vinden. In het archief van de gemeente was ook niets gevonden.

In de Heemaf-Post van december 1940 is onder korte mededelingen het volgende bericht opgenomen. Op 20 juli 1940 diende Heemaf bij "den regeeringscommissaris voor den wederopbouw" een verzoek in voor het bouwen van een nieuw kantoor aan de Bornschestraat, waarvoor de vergunning inmiddels verkregen werd en het ontwerp gereed ligt. In het nummer van december 1941 zien we naast een foto van de oude situatie met de villa een foto van de maquette van het nieuwe kantoor.

Heemaf Bornschestraat 1900
Woonhuis (links) van de fam. Hofstede Crull tussen 1898 en 1912. Later aangekocht door Heemaf en in 1918 als hoofdkantoor ingericht. Huis was opgetrokken op de fundamenten van het zogenaamde Dijkshuis en meer dan 100 jaar oud. Door vererving was het in handen gekomen van Aleida Dikkers, de vrouw van de oprichter van Heemaf, Hofstede Crull.

Heemaf gebouw

Maquette van het nieuwe kantoorgebouw

Logo Heemaf

Verder een korte mededeling dat het kantoorgebouw in een voormalig woonhuis niet meer voldeed en dat er plannen werden gemaakt voor een modern kantoorgebouw. In 1937 werd een eerste ontwerp voor een nieuw hoofdkantoor gemaakt. Door tijdsomstandigheden en urgentere andere voorzieningen werd pas in 1940 door het bestuur van Heemaf toestemming gegeven voor de bouw. Architect Roosenburg kon met de aanwezige plannen aan de gang en was de ontwerper van het nieuwe gebouw. De uitvoering was in handen van de Hengelose aannemer Ribberink. Het architectenbureau Schrakamp uit Hengelo werd belast met toezicht en detaillering. In maart 1941 werd een begin met de bouw gemaakt. Er komen verblijven voor de directie en verschillende afdelingschefs. In de grote kelder is ruimte voor een groot archief terwijl de bovenverdieping een ruimte krijgt voor het houden van vergaderingen. In het najaar van 1942 werden de kantoren betrokken. Het kantoor had aan de zuidkant een mooie tuin met een aparte ingang.


Architect Dirk Roosenburg (1887-1962)Architect Dirk Roosenburg (1887-1962)
Hij werd in 1887 in den Haag geboren, zijn vader was huisarts en zijn moeder was een telg uit de ondernemersfamilie Fentener van Vlissingen. Hij groeide op in den Haag en bezocht daar de HBS. Zijn beste vakken daar waren meetkunde, stereometrie en tekenen. In 1905 ging hij naar Delft om civiele techniek te studeren, maar in het tweede jaar stapte hij over op de studie bouwkunde. Hij nam ruim deel aan het studentenleven. Na zijn huwelijk met Annie Luyt ging hij in 1912 werken bij architect Jan Stuyt in Amsterdam. Het jaar daarop was hij bij de Landsgebouwendienst als buitengewoon opzichter in het Tweede District, zijn oom is daar de Rijksbouwmeester. Een half jaar later is hij tekenaar op het bureau van H.P. Berlage. Onder andere bekend van het Jachtslot Sint Hubertus bij Hoenderloo voor de familie Kröller-Müller. In 1916 begon Roosenberg zijn eigen bureau.

In 1919 ontstond TABROS, Technisch Advies Bureau Roosenberg, Op ten Noort en Scheffer. In de volgende jaren kwamen er belangrijke opdrachten binnen van o.a. Philips, Rijkswaterstaat en de KLM. Roosenberg was binnen TABROS de architect de andere twee meer ingenieurs. Gevolg gevend aan een verschil in levenswijze, Roosenberg was een levensgenieter, kocht Roosenberg zich in 1921 uit en nam belangrijke klanten mee naar den Haag.

Dirk Roosenberg kreeg zes kinderen, maakte kleding en hoeden voor zijn vrouw en een tent om mee op vakantie te gaan. Als gevolg van zijn activiteiten in de Haagse kunstenaarswereld werd hij betrokken bij het ontwerpen van monumenten zoals het monument voor Juliana van Stolberg in den Haag. In de Tweede Wereld Oorlog was hij betrokken bij illegale activiteiten. Op zijn zeventigste verjaardag in 1957 trok hij zich terug, maar bleef wel als adviseur. Op 11 februari 1962 overleed hij na een kort ziekbed. Een pater familias, maar vooral een gedreven architect ging heen. Maar hij liet veel na, ook in Twente.

In zijn werkenlijst in het boek van Dorine van Hoogstraten vinden we voor Twente het volgende terug:
061 1920, bouwplan Enschede Gelderman
062 1920, bouwplan Enschede rioleringsplan ook 082
074 1920, Oldenzaal sportterrein
182 1927, Den Haag woning D.W. van Wulfften Palthe, Nieuwe Parklaan
232 1936, fabriek Hengelo, Koninklijke Weefgoederenfabriek
271 1931-1932 bebouwing vliegveld Enschede ook 304,305,312 en 318
409 1939-1941 Hengelo, kantoor Heemaf
417 1939 Hengelo, kantoor Dikkers en nieuwe laboratorium

Ook voerde Roosenburg werkzaamheden uit voor Rijkswaterstaat. Hij was betrokken bij het Twentekanaal van Zutphen naar Enschede met de aftakking naar Almelo. Bij Eefde was het hefportaal voor de sluis. Tussen de torens van de sluis was een brug gebouwd met daarin de as om beide lieren met dezelfde snelheid te laten werken. Bij de tweede sluis bij Delden zien we deze brug niet meer. Door een uitvinding van Heemaf konden met synchroonmotoren de hefdeurkabels gelijk opgetakeld worden. De sluis bij Hengelo werd na de haven van Hengelo (bij de Waarbeek) gebouwd. Voor Hengelo waren dus maar twee sluizen; voor Enschede drie in de vaarroute, gerekend vanaf de IJssel.

 

Links sluis Eefde met de tussenbrug, rechts de sluizen Delden (boven) en de Waarbeek onder zonder tussenbrug.

Ingebruikneming nieuw kantoor.

In het Heemaf-Nieuws van 15 november 1942 wordt gemeld dat het nieuwe kantoor in gebruik is genomen.

Letterlijke tekst:
Hoewel alle werkzaamheden nog niet geheel beëindigd waren, hebben wij ons genoodzaakt gezien, het nieuwe kantoor overhaast te betrekken. Een gedeelte van het oude kantoor, gelegen aan de Bornschestraat, moest namelijk worden afgestaan aan het Gewestelijk Arbeidsbureau, dat inmiddels in gebruik is genomen. Daar deze oude kantoren veranderd dienden te worden, teneinde een van Heemaf afgesloten geheel te vormen, met eigen uitgang, was het noodzakelijk, dat de daar huizende Heemaf-afdeelingen in de tweede helft van October successievelijk naar elders werden overgebracht. Het eerst heeft de Heer Van de Vosse met de financiële de tweede verdieping van het nieuwe kantoor betrokken en daarna hebben het installatiebureau en de verkoopende afdeelingen de eerste verdieping volledig bezet. De gelijkvloersche kamers voor afdeeling projecten-afdeeling zijn nog niet geheel gereed, evenmin als de directie-kamers. De nieuwe bureaux, die zooveel mogelijk van stalen meubulair zijn voorzien, maken een keurigen indruk: verwarming, verlichting en telefooninstallatie zijn volgens de nieuwste begrippen uitgevoerd en de Hensen-Heemaf-lift, die de archieven in de kelder met alle verdiepingen verbindt, is met de nieuwste technische snufjes uitgerust.

De heer Stapff, onder wiens leiding het gebouw tot stand is gekomen, en die groote en steeds nieuwe moeilijkheden had te overwinnen, heeft dan ook alle eer van zijn werk. Met een gevoel van grooten trots en met frisschen moed zijn de bewoners van dit prachtige Heemaf-gebouw aan het werk gegaan.

We zien dus dat de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog ook Heemaf niet voorbij zijn gegaan. In hetzelfde Heemaf-Nieuws maar ook eerdere en latere uitgaven wordt veel aandacht besteed aan Heemafwerknemers die in Duitsland tewerk zijn gesteld.

In een Heemaf film uit 1941 is een kort fragment aanwezig over het betonstorten voor het nieuwe hoofdkantoor.

Informatiebordje ANWB/VVV aanwezig aan het kantoorgebouw, met foute informatie over de architect.

Literatuur:

1: Heemaf Post
24 december 1940
24 december 1941
24 december 1942

2: Economisch Technisch Jaarverslag
24 december 1943

3: Een bijzonder energiek ondernemer, Rento Wolter Hofstede Crull (1863-1938)
Jaap Tuik, Walburgpers, Zutphen, 2009

4: Dirk Roosenburg
Dorine van Hoogstraten, uitgeverij 010, Rotterdam, 2005

Nadat ik dit alles uitgezocht had, kwam ik een boek over Hengelo tegen waarin de architect ook werd genoemd.

Hieronder nog een stuk uit Heemaf post en een aantal foto’s van de bouw.

Met dank aan archief- en bibliotheekmedewerksters van het Nederlands Architectuur Instituut in Rotterdam voor de vriendelijke ontvangst en behulpzaamheid.

Willy Ahlers (Kennis en informatiecentrum HEIM Hengelo).

Schrijf reactie (0 Reacties)

Rento Hofstede Crull en zijn 4 dochters

Op 27 december 1894 trouwde - elektriciteitspionier en oprichter van de Heemaf - Hofstede Crull met Aleida Dikkers. Ze was knap, intelligent en zeer beschaafd. Haar vader was oud kantonrechter Hendricus Dikkers. Aleida had acht jaar moeten wachten op deze dag. Tussen 1894 en 1898 woonde het gezin in Borne. Het echtpaar kreeg vier dochters tussen 1895 en 1902, voor Hofstede Crull ook vier teleurstellingen. Hij kreeg geen zoons die zijn pas verworven naam konden doorgeven.

Trouwfoto van het echtpaar Hofstede Crull- Dikkers, december 1894. Aleida overleed in 1928, zes jaar later hertrouwde Hofstede Crull met de Duitse Elisabeth Kühn. Aleida Johanna Hendrika Dikkers was de enige dochter van Hendricus Dikkers en van Johanna Dikkers uit Borne.

Zijn dochters
Johanna werd geboren op 27 augustus 1895, Cartharina op 1 mei 1897, Wolthera op 30 maart 1900 en Aleida op 1 mei 1902. Bij de geboorteaangifte van de laatste twee trad Floris Hazemeyer op als getuige. Catharina vertelde dat Hofstede Crull een strenge huisvader was en haar moeder kalm en rustig. Er waren drie kindermeisjes of gouvernantes. De opvoeding was volgens de gegoede kringen in Twente, veel aandacht voor omgangsvormen en een strenge selectie voor de te bezoeken scholen en vriendinnetjes. Geldzorgen waren er niet Aleida kon zeker bij de zeer gegoede inwoners van Twente gerekend worden en Hofstede Crull had al snel een fors inkomen. Hofstede Crull was veel op reis, maar hij maakte ook tijd vrij voor zijn gezin, autoritjes en vakanties. Het was zeker in die tijd niet mogelijk dat één van zijn dochters het werk van haar vader zou kunnen voortzetten.

De vier dochters, van links naar rechts: Johanna (1895), Catharina (1897), Wolthera (1900) en Aleida (1902). Johanna (‘Janny’) trouwde met de zakenman Oscar Garschagen, Catharina (‘Puppe’) trouwde eerst met ir. Charles Stork, scheidde van hem, ging kunstgeschiedenis studeren en trouwde met de Zwolse jurist Hendrik Bouman. Wolthera maakte naam als pottenbakster en trouwde met de psycholoog Werner Eduard Albert Hermanns uit Dortmund, die werkzaam was op de Quakerschool in Eerde. De jongste dochter Aleida (‘Tin’) was actief binnen de antroposofische beweging van Rudolf Steiner en bleef ongehuwd. 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Heemafpersoneel luistert naar een radio toespraak van minister-president Colijn (29-09-1936 en 11-04-1939)

In een oud dagblad "Vaderland" stond een artikel met een foto van het voltallige Heemaf personeel dat luistert naar een radiotoespraak van minister-president Colijn in 1936. In een tijd dat bijna niemand een radio had werd het personeel van de Heemaf altijd op de hoogte gehouden van belangrijke gebeurtenissen via de fabrieksradio of grammofoon. Later vond ik bij Historisch Centrum Overijssel 2 soortgelijke foto's terug. De ene foto uit 1936 en de andere uit 1939. Beide foto's stonden op de voorkant van de dagbladen "het Vaderland" (1936) en "de Maasbode" (1939). 

11-4-1939, bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle

11-4-1939, bron: Maasbode


26-9-1936, Heruitzending op grammofoonplaat van de rede van minister Colijn - betreffende de devaluatie van de gulden - voor het personeel van de HEEMAF in de grote fabriekshal.

Toespraak minister Colijn

Bron: Vaderland 26-9-1936  

  

Hieronder een krant met daarin een samenvatting van de toespraak van Colijn uit 1936.

Bron: Nieuwe Tilburgsche Courant 28-9-1936.

Schrijf reactie (0 Reacties)

Heemaf reclame (Brussel 1927)

Onderstaande prachtige reclameposter dateert uit 1927 en betreft reclame voor Heemaf  in België, met als vertegenwoordiger  J. Kamps & Cie Ingenieurs uit Brussel.

Heemaf reclame Brussel (1927)

Bron: "Les chemins de Fer Belges, The International Publishing Corporation, S.A. Bruxelles

Schrijf reactie (0 Reacties)

Historische nieuwsflits

Transport elektromotoren van EMF Dordt (1965)

EMF Dordt

Transport elektromotoren van EMF Dordt. Bron: Holec 

Schrijf reactie (0 Reacties)

Koning Alfonso van Spanje bij de stand van de vertegenwoordiger van de Heemaf tijdens de Wereldtentoonstelling in Barcelona (1929)

Eind jaren 20 van de vorige eeuw had de Heemaf een vertegenwoordiger in Spanje "Electric Supplies Co". Dit was een van oorsprong Duits bedrijf die optrad als agent voor de Heemaf met de SKA motor als belangrijkste export product. In 1929 was de Wereldtentoonstelling in Barcelona en deze werd geopend door Koning Alfonso van Spanje. Bij Historisch Centrum Overijssel vond ik onderstaande unieke foto, waar Koning Alfonso van Spanje bij de stand van Electric Supplies Co is geweest en o.a. de SKA motoren heeft bekeken. Meer over Koning Alfonso vinden we op Wikepedia.

{jcomments off}

Bron: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle

Schrijf reactie (0 Reacties)

HHG Video Box

Cloud tag

Laatste nieuws

Laatste reacties

Uitgelicht

Statistieken

Aantal bekeken pagina's
4544586

Wie is online

We hebben 241 gasten en geen leden online

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd